به گفته اغلب کارشناسان اضافه وزن و چاقی یکی از مهمترین عواملی است که فرد را برای ابتلاء به دیابت مستعد می‌کند طبق آمار، 85 درصد افراد مبتلا به دیابت به اضافه وزن دچارند و گفته می‌شود هر کیلو اضافه وزن 5 درصد خطر بروز دیابت را افزایش می دهد. در حالی که 5درصد کاهش وزن به میزان 40 تا 60 درصد می‌تواند جلوی بروز دیابت نوع 2 را بگیرد.

 

 

 

 

بیماری دیابت یک بیماری مزمن ناشی از اختلال در تولید و تاثیر انسولین در بدن است و دیابت براساس تقسیم‌بندیهای جهانی به 4 نوع تقسیم می‌شود. 
دیابت نوع یک که این نوع از دیابت معمولا در سنین زیر 30 سالگی ایجاد می‌شود. 
در دیابت نوع یک لوزالمعده قدرت ترشح خود را به طور کامل از دست می‌دهد بنابراین علائم دیابت به صورت ناگهانی بروز می‌کند علائمی همچون پرادراری، پرنوشی، تکرر ادرار، خستگی مفرط، کاهش وزن و ... که چنانچه بیماری در دیابت نوع یک تشخیص داده نشود به دلیل سیر شدید بیماری، بیمار به حالت کمای قند خون بالا یا اسیدوز دیابتی می‌رود که این حالت می‌تواند به مرگ او منجر شود.

 

دیابت نوع 2 یکی دیگر از انواع این بیماری است که در این حالت برخلاف دیابت نوع یک، لوزالمعده به طور کامل از کار نمی‌افتد و ترشح انسولین در آن وجود دارد اما این مقدار یاکافی نیست و یا کارایی لازم را در بدن ندارد. در این نوع دیابت به دلیل آن که قند خون به تدریج افزایش می‌یابد این امکان وجود دارد که دیابت تا سالها بدون علامت باشد. به همین دلیل است که متاسفانه 50 درصد افراد مبتلا به دیابت نوع 2 از بیماری خود اطلاعی ندارند.

 

 

 

* عوامل خطرناک وموثر در بروز دیابت نوع 2 :
 «چاقی» به عنوان مهمترین عامل خطر در بروز دیابت نوع 2 و سایر انواع دیابت محسوب می‌شود به طوری که تقریبا 80 تا 85 درصد افراد مبتلا به دیابت چاق هستند. 
«سن» عامل خطرناک دیگری است که هرچه بالاتر می‌رود خطر ابتلا به این نوع دیابت نیز افزایش می‌یابد. 
«سابقه خانوادگی» و مسئله ژنتیک و وراثت نیز عامل مهمی در بروز این بیماری است و فردی که سابقه این بیماری را در خانواده خود داشته باشد بیش از سایرین مستعد ابتلا به این بیماری است.
 کاهش فعالیت بدنی، استرس، مصرف دخانیات، فشارخون و چربی بالا را نیز از دیگرعوامل موثر در بروز دیابت است و کسانی که در طول بارداریهای خود دچار دیابت حاملگی شده‌اند یا نوزاد بالای 4 کیلو به دنیا آورده‌اند در معرض دیابت نوع 2 هستند.

 


 نوع 3 دیابت، دیابت حاملگی است که ممکن است در دوران بارداری برای زنان ایجاد شود و چنانچه این بیماری درست کنترل نشود باعث نقایص جنینی شده و مشکلات زیادی را برای مادر ایجاد می‌کند.

 

 
 آگهی


 

 دیابت نوع 4 نیز تحت عنوان دیابت بیماریهای دیگر شناخته شده است که دراین نوع از دیابت اصولا علت خاصی باعث بروز آن می‌شود اما این نوع دیابت چندان شایع نیست بلکه شایع‌ترین نوع دیابت در ایران دیابت نوع 2 است که تقریبا 80 تا 85 درصد موارد ابتلا به دیابت را دیابت نوع 2 تشکیل می‌دهد و 10 تا 15 درصد موارد نیز دیابت نوع یک است.

 

 

 

شیوع جهانی دیابت
هم‌اکنون بیش از 200 میلیون نفر از افراد کره زمین مبتلا به دیابت هستند که تقریبا تا سال 2025 یعنی 20 سال دیگر این میزان بالغ بر 333 میلیون نفر خواهد شد، که در ایران نیز حدود 3 میلیون نفر دیابتی وجود دارند که تخمین زده می‌شود 40 تا 50 درصد از آنان از بیماری خود مطلع نباشند. 
به علاوه در کشور ما حدود 4 میلیون نفر نیز افرادی هستند که اصطلاحا تست تحمل قند مختل دارند یعنی مرحله‌ای که قبل از پیدایش دیابت است و به آن دیابت پنهان می‌گویند و فرد در مرحله‌ای است که هنوز قند خون او از مرحله طبیعی خارج نشده است.

 

حدود 4 میلیون نفر در کشور ما دیابت پنهان دارند و زمینه بروز بیماری در آنها وجود دارد که چنانچه عوامل خطر یعنی اضافه وزن، کم‌تحرکی، تغذیه ناسالم و استرس‌های خود را کاهش ندهند یقینا از مبتلایان به دیابت در آینده نزدیک خواهند بود.

 

تشخیص دیابت
 برای تشخیص دیابت سه مبنا وجود دارد : چنانچه شخصی قند ناشتای بالاتر یا مساوی 126 داشته باشد و علائم دیابت نیز در او مشاهده شود این فرد مبتلا به دیابت است. 
به علاوه اگر فرد آزمایش تست تحمل قند را انجام دهد و قند او بالای 200 باشد این فرد دیابتی محسوب می‌شود.
 طبق تعاریف، افرادی که دیابت ندارند قند ناشتای آنها باید زیر 100 باشد و افرادی که قند ناشتای آنان بین 100 تا 126 باشد، موارد مشکوک به دیابت محسوب می‌شوند و باید تست تحمل قند انجام دهند به طوری که 75 گرم گلوکز خالص به آنها خورانده می‌شود و دو ساعت بعد قند آنان را مجددا تست می‌کنند چنانچه به میزان قند خون بین 140 تا 200 برسد این افراد مستعد ابتلا به دیابت هستند.

 
اهمیت کاهش عوارض دیابت
 بیماری دیابت عوارض بسیار متعددی برای فرد در پی خواهد داشت به طوری که طبق آمارهای بین‌المللی در هر دقیقه 2 نفر دیابتی پای خود را از دست می‌دهند.

 


در کشور ما تقریبا 28 درصد موارد دیالیز مربوط به بیماران دیابتی است و به علاوه نارسایی‌های متعدد چشمی، بیماریهای قلبی عروقی نیز از عوارض دیگر بیماری دیابت محسوب می‌شوند. همچنین مهمترین علت مرگ و میر در دیابتی‌ها عوارض قلبی عروقی است. 
به دلیل اهمیت کاهش عوارض ناشی از دیابت، سازمان بهداشت جهانی شعار امسال خود را «پیشگیری از قطع عضو بیماران دیابتی» قرار داده است.
امروزه ثابت شده است که تا حد زیادی می‌توان جلوی این عوارض را گرفت و تنها سد محکمی که می‌توان در جلوی عوارض دیابت ساخت کنترل قند خون در حد طبیعی است.
 مطالعات نشان می‌دهد که چنانچه قند در حد طبیعی نگه داشته شود می‌توان جلوی عوارض دیابت را گرفت در حالی که متاسفانه در کشور ما اکثریت افراد از کنترل نامطلوب برخوردارند و به همین دلیل عمدتا دچار عوارض دیابت می‌شوند.

 


 

وی آموزش، کنترل روزانه قند خون، تغذیه سالم، فعالیت بدنی و مصرف دارو را از جمله اصول پنجگانه کنترل قند مطلوب در بیماران دیابتی عنوان می‌کند و  همه افراد جامعه که سن آنان به بالای 35 سال می‌رسد باید سالانه تست قند خون انجام دهند اما چنانچه قند ناشتای آنها درحد نزدیک به خطرباشد این افراد باید تست تحمل قند را انجام دهند و از طرفی افرادی که عوامل خطر از جمله چاقی، سابقه خانوادگی، مصرف دخانیات و ... را دارا هستند باید از سنین پایین‌تر یعنی 20 تا 25 سالگی نسبت به انجام تست غربالگری هر 6 ماه یکبار اقدام کنند.

 

 امروزه دیابت نوع 2 که درگذشته تنها به بزرگسالان اختصاص داشت در کودکان نیز دیده می‌شود بنابراین چنانچه والدین می‌بینند که کودکانشان درمعرض خطر ابتلا به دیابت هستند و عوارض خطر را در مورد آنان حس می‌کنند حتما باید با مراجعه به مراکز درمانی قند خون کودک را کنترل کنند.

 

مراکز درمانی دیابت
در حال حاضر کلینیک‌های درمانی تحت عنوان پودیولوژی به منظور کنترل پای دیابتی در کشور وجود ندارد و اغلب بیماران دیابتی دچار مشکلات پا هستند و طبیعتا باید مراکز بیشتری برای ارائه خدمات به این بیماران وجود داشته باشد به طوری که در تهران حداقل 6 تا 7 مرکز و کلینیک دیابت در اختیار داشته باشیم در حالی که چنین وضعیتی در کشور ما هنوز وجود ندارد و اکثر بیماران دیابتی در کشور ما که سالیان سال دیابت داشته‌اند حتی یک بار هم تحت معاینه پا قرار نگرفته‌اند.
چاقی به عنوان مهمترین عامل خطر در بروز دیابت نوع 2 و سایر انواع دیابت محسوب می‌شود به طوری که تقریبا 80 تا 85 درصد افراد مبتلا به دیابت چاق هستند
بیماری دیابت عوارض متعدد چشمی، کلیوی، قلبی عروقی و قطع عضو را در پی دارد به طوری که طبق آمارهای بین‌المللی در هر دقیقه 2 نفر دیابتی پای خود را از دست می‌دهند
مطالعات نشان می‌دهند که چنانچه قند خون در حد طبیعی نگه داشته شود می‌توان جلوی عوارض ناشی از دیابت را گرفت اما متاسفانه در کشور ما اکثریت افراد از کنترل نامطلوب برخوردارند.